Trang chủ  Y học gia đình Bệnh viện quá tải triền miên
|
|
Bệnh viện quá tải triền miên |
|
|
|
|
Thursday, 04 December 2008 |
Sau năm 2011 sẽ đủ bác sĩ!
TT - Thiếu giường bệnh và nhân lực y tế là hai vấn đề chính dẫn đến tình trạng quá tải bệnh viện. Theo Bộ Y tế, mỗi năm ngành y tế thiếu khoảng 2.000 bác sĩ. Tuổi Trẻ đã trao đổi với GS.TS Trương Việt Dũng, vụ trưởng Vụ Khoa học đào tạo, Bộ Y tế.
GS.TS Trương Việt Dũng: Nếu kinh tế tăng trưởng một lần thì nhu cầu chăm sóc sức khỏe tăng 1,5 lần. Người dân quan tâm đến khám chữa bệnh nhưng khi còn nghèo thì không có điều kiện. Khi kinh tế tăng trưởng phải chuẩn bị cho khu vực bệnh viện tăng trưởng. Thật ra khu vực bệnh viện thời gian qua đã tăng trưởng rất nhanh, nhưng không kịp với nhu cầu, bình quân giường bệnh/1 vạn dân hiện chưa bằng năm 1986. Giường bệnh tăng bao nhiêu không phải do Bộ Y tế quyết định mà phải do Bộ Kế hoạch - đầu tư, Bộ Tài chính quyết định, thêm một giường bệnh phải đầu tư thêm 1,5 tỉ đồng, đi kèm theo là các chi tiêu khác như trang thiết bị, nhân lực...
* Nhưng vấn đề nhân lực y tế là một trong những yếu tố quan trọng giúp giảm tải bệnh viện, đặc biệt là nhân lực chất lượng cao.
- Không phải 100% bác sĩ ra trường được nhận vào làm việc hết. Nay Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Bạch Mai vẫn phải sử dụng nhân viên hợp đồng. Vì sao phải hợp đồng? Là vì thiếu biên chế. Bộ Y tế bao giờ cũng muốn xin nhiều biên chế, nhưng Bộ Nội vụ phải cân đối với các bộ ngành khác. Nhân lực y tế hiện chỉ thiếu trình độ ĐH, còn điều dưỡng mỗi năm chưa được một nửa ra trường có việc làm. Mà bác sĩ thiếu nhất là ở ĐBSCL. Tây Bắc, Tây nguyên cũng thiếu bác sĩ nhưng chưa bằng ĐBSCL. Khu vực này 17 triệu dân nhưng chỉ có một trường ĐH y dược mới thành lập. Có tỉnh ở ĐBSCL bình quân chưa đến bốn bác sĩ/vạn dân, trong khi con số chung cả nước là sáu bác sĩ/vạn dân.
* Miền Bắc dân số không hơn ĐBSCL bao nhiêu nhưng có tới 11 trường ĐH y dược. Sự chênh lệch này có phải do chưa có quy hoạch phù hợp nhằm đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh?
- ĐH Y dược Cần Thơ mới tách từ khoa y ĐH Cần Thơ vài năm, nếu không tách để thành lập trường ĐH tình thế còn khủng khiếp hơn. Với năng lực hiện có, ĐH Y dược Cần Thơ đã tuyển sinh hết cỡ đào tạo chính quy và chuyển tiếp sau ĐH. Các giảng viên y khoa từ miền Bắc sẵn sàng vào chi viện, nhất là với đào tạo sau ĐH. Nhưng Trường ĐH Y dược Cần Thơ cơ sở vật chất còn hạn chế, với tốc độ đầu tư như hiện nay 30-40 năm nữa mới xây xong trường.
Về vấn đề quy hoạch, tất cả đều có quy hoạch rất kỹ, nhưng có vốn mới có thể triển khai, như ĐH Y Hà Nội trước đây chỉ tuyển 300 sinh viên/năm, nay tuyển 800-900 sinh viên/năm, số bác sĩ ra trường mỗi năm đang tăng nhanh. Nếu lý thuyết là 100% bác sĩ ra trường đều có việc làm, tôi cho rằng sau 2011 sẽ đủ bác sĩ.
* Tình trạng hiện nay nơi thiếu vẫn thiếu nơi thừa vẫn thừa. Điều đó có phải do bệnh viện công không hấp dẫn được bác sĩ mới ra trường, khiến khả năng cung cấp dịch vụ càng bị thu hẹp?
- Đúng là vấn đề nơi cần không có, chỗ có lại thừa. Hàng ngàn bác sĩ đang chờ việc ở các thành phố lớn, đó không phải là vấn đề đào tạo mà là vấn đề tuyển dụng, vấn đề hấp dẫn. Có rất nhiều vấn đề đang bất cập, nhu cầu tăng nhưng khả năng đáp ứng của bệnh viện chưa tăng kịp, phải có giường bệnh mới bố trí được nhân lực.
Trong tình hình hiện nay, hướng giải quyết là đào tạo bác sĩ cử tuyển cho những vùng cực kỳ khó khăn. Ai cũng biết cử tuyển có chất lượng rất yếu, có em "đúp" ba năm trong quá trình học, chưa kể một năm dự bị trước khi học chính thức, nhưng không thế thì không có người chịu đến đó công tác. Từ nay đến năm 2018 sẽ có hàng ngàn người được đào tạo hệ bác sĩ cử tuyển để rải ra các vùng núi, vùng sâu khó khăn.
Hình thức để giải quyết vấn đề chất lượng mới được áp dụng là học sinh các tỉnh không đủ điểm vào hệ chính quy, như ĐH Y Hà Nội chẳng hạn, những em trên 24 điểm, như thế là giỏi hơn thi vào nhiều trường khác nhưng vẫn không đủ để đỗ ĐH Y. Những trường hợp này tỉnh sẽ ký hợp đồng đào tạo với trường, tỉnh hỗ trợ kinh phí và phân công công việc sau khi các bác sĩ đó ra trường. Như vậy vừa đảm bảo nhân lực cho các vùng, vừa đảm bảo chất lượng.
* Không có giải pháp cụ thể để hấp dẫn bác sĩ về địa phương như hiện nay, tình trạng nơi thiếu vẫn thiếu, nơi thừa vẫn thừa vẫn xảy ra và bệnh nhân vẫn phải lên tuyến trên gây ùn tắc. Theo ông, làm gì để có thể giải quyết vòng luẩn quẩn này?
- Tôi cho rằng phải đồng bộ ba yếu tố người, tiền và phương tiện, bên cạnh đó là cơ chế thông thoáng. Trong nhiều trường hợp đã đầu tư 10 đồng nhưng thiếu 1 đồng không đầu tư thì 10 đồng trước đó sẽ vứt đi. Tư nhân khác Nhà nước ở chỗ họ sẵn sàng đầu tư thêm 1 đồng, còn Nhà nước thì có thể có, có thể không.
Tôi có thể nêu mô hình như tỉnh Đồng Nai. Đồng Nai vẫn thiếu bác sĩ nhưng họ đã tổ chức hợp lý trên điều kiện họ có, bên cạnh đó là khả năng về tài chính của địa phương, kèm theo điểm mới áp dụng tiêu chuẩn ISO và thưởng phạt nghiêm minh. Nhiều địa phương đã đến đó học, nhằm áp dụng y hệt nhưng nhiều nơi cũng đã thất bại. Lý do họ đã làm theo cách cũ là bắt chước y hệt, trong khi điều cần là phải xem các điều kiện thực hiện, mà quan trọng nhất vẫn là cần người dám nghĩ, dám làm và chịu trách nhiệm để tổ chức hợp lý. Thái Lan, Indonesia, Philippines số bác sĩ cũng không hơn gì VN nhưng vì sao họ lại không quá tải bệnh viện!
Kê thêm giường
Theo Cục Quản lý khám chữa bệnh Bộ Y tế, các giải pháp đang áp dụng để giảm tải bệnh viện hiện nay gồm:
* Tăng diện tích buồng bệnh và kê thêm giường, thống kê 13 bệnh viện cho thấy số giường thực kê tăng 11-211% so với kế hoạch.
* Liên doanh xây dựng thêm cơ sở khám chữa bệnh.
* Rút ngắn ngày điều trị nội trú trung bình để giảm tải bệnh viện và giảm nằm ghép, đa số bệnh viện báo cáo giảm 0,2-1,5 ngày điều trị, riêng Bệnh viện K giảm từ 30,2 xuống còn 21,2 ngày.
* Tăng số phòng khám giải tỏa khoa khám bệnh, đặc biệt vào giờ cao điểm. Tăng cường điều trị ngoại trú, điều trị ban ngày, mở rộng mô hình bác sĩ gia đình...
Tuy nhiên, theo báo cáo kiểm tra bệnh viện năm 2007, tình trạng quá tải bệnh viện xảy ra ở tất cả các tuyến, công suất giường bệnh chung ở mức 120%, tuyến trung ước là 140%.
Cục Quản lý khám chữa bệnh đánh giá cả nước hiện có 145.000 giường bệnh, nhưng tỉ lệ giường bệnh/1 vạn dân còn rất thấp, tình trạng nằm ghép đôi, ghép ba ở Bệnh viện Bạch Mai, Chợ Rẫy, Nhi T.Ư, Bệnh viện K là phổ biến và kéo dài nhiều năm, gây ảnh hưởng tới chất lượng điều trị và chăm sóc người bệnh.
LAN ANH thực hiện
Bệnh viện quá tải triền miên: 5 năm nữa mới giảm tải một phần
TT - Hơn 10 năm qua, ngành y tế đã đưa ra nhiều giải pháp khắc phục nhưng bệnh viện vẫn quá tải. Lối thoát nào để người bệnh bớt khổ? Ông Nguyễn Văn Châu (ảnh), giám đốc Sở Y tế TP.HCM, cho biết:
- Nhìn lại sự phát triển của ngành, về công nghệ, trình độ, phương tiện, trang thiết bị... toàn bộ đều tiến nhanh. Nhiều kỹ thuật mới đã được triển khai, trình độ bắt đầu ngang tầm với khu vực. Tuy nhiên, về mặt đầu tư tăng số lượng giường bệnh để đáp ứng nhu cầu người dân thì chưa theo kịp.
Theo thống kê, trong mười năm hệ thống công lập tăng chưa tới 2.000 giường, hệ thống tư tăng 1.860 giường. Tổng số giường bệnh hiện có là 23.000, chỉ đạt khoảng 3,1 giường/10.000 dân, đúng ra phải bốn giường. Ước thiếu khoảng 8.000 giường và con số này chỉ mới tính đến phục vụ 8 triệu dân TP.HCM. Trong khi TP còn chịu áp lực 40-50% bệnh nhân từ các tỉnh đến thì rõ ràng chỉ đáp ứng được phân nửa cho dân số TP, thật ra mình chịu áp lực 16 triệu dân.
Nguyên nhân thứ hai - mà tôi cho là cốt lõi - đó là chúng ta đang thiếu nguồn nhân sự rất lớn. Hiện nhiều nhà đầu tư mong muốn đầu tư trong lĩnh vực y tế. Tuy nhiên điều khó khăn làm họ không thành công bởi nguồn nhân sự không đủ. Mỗi năm cả hai trường y của TP.HCM chỉ cung cấp 200-250 bác sĩ. Hiện giờ số bác sĩ trên 10.000 dân chỉ hơn bảy, mà để đáp ứng được nhu cầu phải 10 bác sĩ/10.000 dân. Với mức đào tạo này để đáp ứng nguồn nhân sự thì rất khó.
Từ những nguyên nhân được phân tích trên, ngành y tế đã có một số giải pháp, nhưng rõ ràng không phải một ngày một bữa mà thành công.
* Hiện tại khu trung tâm TP tập trung khá nhiều bệnh viện (BV) lớn, trong khi ở các vùng xa người dân khó có điều kiện tiếp cận?
- Đúng. Rõ ràng khi chúng ta đánh giá lại sự phân bố các BV lớn ở TP.HCM chỉ tập trung ở một số quận 3, 5, 10. Điều này cũng gây ảnh hưởng lớn cho sự phát triển xã hội, đặc biệt là ảnh hưởng tới giao thông. Ngành y tế TP đã đưa ra chiến lược tái cấu trúc sự phân bố của mạng lưới khám chữa bệnh trên toàn địa bàn TP, theo mục tiêu là chuyên sâu hóa từng lĩnh vực chuyên khoa và đầu tư các cụm y tế cửa ngõ TP.
UBND TP đã phê duyệt ghi vốn, chuẩn bị lập dự án đầu tư trước mắt cho hai công trình là BV Đa khoa Củ Chi với quy mô 1.000 giường (BV Củ Chi hiện tại nhưng đầu tư cho đúng một BV cửa ngõ) và BV Nhi Đồng TP.HCM ở cửa ngõ phía tây (Bình Chánh) quy mô 1.000 giường, giai đoạn trước mắt là 300 giường, trên diện tích 10ha.
Một số BV lớn trong nội thành cũng đang chuẩn bị xây dựng cơ sở 2 tại vùng ven. Với BV Ung bướu, UBND TP đã đồng ý và cấp đất cho xây dựng cơ sở 2 có 1.000 giường tại quận 9. UBND TP cũng đã chấp thuận chủ trương triển khai một khu vực ở cửa ngõ phía tây TP và khu nam để đầu tư xây dựng cơ sở 2 một số BV như Chấn thương chỉnh hình.
* Ông có nói nguyên nhân cốt lõi là nguồn nhân lực quá thiếu. Xây một loạt BV như vậy thì người lấy đâu ra?
- Để giải bài toán nhân sự, đã có kế hoạch triển khai theo mô hình liên hiệp các BV công. Các BV có nguồn lực lớn, uy tín cao, sẽ thực hiện liên kết với các BV cửa ngõ TP nhằm chia sẻ nguồn nhân lực và cả về thương hiệu. Từ đó các BV cửa ngõ mới đủ sức tạo lòng tin cho người bệnh và mới có thể phát huy hết công suất.
Ngành y tế TP đã xin chủ trương UBND TP, Bộ Y tế, Bộ Giáo dục - đào tạo, ngay trong đợt tuyển sinh vừa rồi ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch đã tăng chỉ tiêu từ 120 lên 290 sinh viên. Năm 2009 đã có kế hoạch chuẩn bị cơ sở vật chất, trang thiết bị, nhân sự để có thể tăng chỉ tiêu lên 380 bác sĩ/năm.Đồng thời sẽ xin ý kiến các bộ để có thể mở ra một cơ chế đào tạo bác sĩ chất lượng cao dự kiến 150 bác sĩ/năm, sẽ liên kết với các trường y khoa nước ngoài để đào tạo. Cũng đang khẩn trương triển khai dự án viện - trường Củ Chi với quy mô 150ha, đang nỗ lực kêu gọi đầu tư, có thể liên kết liên doanh với các trường đại học y khoa của TP theo chủ trương xã hội hóa.
Mặt khác, theo kinh nghiệm nhiều nước trên thế giới, không có con đường nào khác là phải triển khai mô hình bác sĩ gia đình, TP đang kết hợp với Bỉ để triển khai chương trình này.
* Vấn đề là chất lượng bác sĩ gia đình có đủ sức thuyết phục bệnh nhân?
- Đây là một trong những dạng giống như phòng mạch tư, bệnh nhân là những người xung quanh trên địa bàn họ, rất tin tưởng họ. Khi có vấn đề về y tế, người dân sẽ đến bác sĩ gia đình để được điều trị, tư vấn. Nếu vượt khả năng, họ sẽ chuyển đến BV phù hợp với bệnh lý và thông tin của bệnh nhân sẽ được phản hồi. Các bác sĩ này sẽ theo rất chắc diễn biến tình trạng sức khỏe bệnh nhân của họ. Mỗi bệnh nhân như vậy sẽ được bác sĩ gia đình theo dõi liên tục suốt đời. Chính nhờ vậy người bệnh mới không cần đi đến các BV ngay. Muốn có điều kiện để thực hiện tốt nhất phải có bảo hiểm y tế toàn dân.
Xu thế là khi các BV ở vùng ven đã góp phần giảm tải thì các BV trung tâm TP sẽ đi vào hướng chuyên sâu hóa, không tăng giường bệnh nữa.
* Triển khai nhiều giải pháp, vậy mốc thời gian để giảm tải có hiệu quả?
- Không nói được. Với nỗ lực này hi vọng 4-5 năm nữa mới tạm thời giải quyết được tình trạng quá tải của các BV trong TP nhưng cũng chỉ một phần.
KIM SƠN thực hiện
Nâng cấp bệnh viện quận huyện
Một số giải pháp trước mắt đã và đang làm là tăng giờ làm việc từ sáng sớm, làm thông tầm, mở nhiều dịch vụ như khám và điều trị trong ngày, đăng ký khám qua điện thoại... Có BV phải chấp nhận cho bệnh nhân nằm ở hội trường, hành lang... Nhìn chung, đáp ứng phần nào yêu cầu của người dân dù còn rất nhiều khó khăn.
Tiếp tục tập trung đầu tư nâng cấp và nâng cao trình độ cho các BV tuyến quận huyện. Đến thời điểm này, phần lớn BV quận, huyện có đủ khả năng đáp ứng nhu cầu của bệnh nhân ở địa phương. Thậm chí nhiều BV cũng lâm vào tình trạng quá tải như: BV Củ Chi, Hóc Môn, Thủ Đức, Phú Nhuận, Tân Bình, Bình Thạnh, 4, 6... Các BV này đã thực hiện đựơc nhiều kỹ thuật cao,trong đó có phẫu thuật sọ não, phẫu thuật sản khoa, chỉnh hình, chạy thận nhân tạo... Và chính các BV này thu hút một số lượng lớn bệnh nhân các tỉnh, giảm một phần áp lực cho các BV tuyến trên. Tuy nhiên một số ít BV chưa phát huy cao độ.
Song song đó TP cũng có kế hoạch hỗ trợ chuyên môn cho BV tuyến tỉnh để giảm số bệnh nhân chuyển về TP.HCM. Vừa qua, thực hiện đề án của Bộ Y tế, TP.HCM đã hỗ trợ 31 tỉnh thành từ Đà Nẵng trở vào.
BS Nguyễn Văn Châu
(Giám đốc Sở Y tế TP.HCM)
|
|
|
TỪ ĐIỂN
VISITORS
|
![nguyen%20van%20hao[1].jpg](http://www.bacsigiadinhvietnam.org/images/stories/YHGDPHOTO//nguyen%20van%20hao[1].jpg)
